1. Ana Sayfa
  2. Nedir
  3. Cumhuriyet Nedir? Nasıl Kuruldu?

Cumhuriyet Nedir? Nasıl Kuruldu?

cumhuriyet-nedir

Cumhuriyet, Arapça kökenli bir sözcüktür. Halk idaresi anlamına gelen kelime, halk anlamındaki “Cumhur” kelimesinden türemiştir. Cumhuriyet, hayat boyu bir hükümdar ve ailesinin egemen olduğu monarşi sistemi ile küçük bir grubun egemenlik hakkını elinde bulundurduğu oligarşi sistemine karşı olmaktadır. Cumhuriyet yönetim biçiminde amaç, devlet başkanının halk tarafından seçilmesidir. Bu durum, çeşitli yetki ve süreler ile kısıtlanmış bulunmaktadır.

Cumhuriyet yönetim biçiminde halk, egemenlik hakkını kendi elinde bulundurmaktadır. Bu hakkı, ülkede düzenlenen seçimler aracılığıyla halkın içinden seçtiği milletvekilleri ile yapmaktadır. Belirli bir süre için seçilen milletvekilleri ise, yönetimde halkı temsil etmektedir.

Cumhuriyet kelimesi, köken olarak incelenmesinin yanı sıra yönetimi biçimi olarak da irdelenmiştir. Sıradaki başlık ise, ülkemizde Cumhuriyet’in nasıl hayat bulduğu ile ilgili olacak.

Ülkemizde Cumhuriyet’in İlanı

Türkiye Büyük Millet Meclisi, 23 Nisan 1920 tarihinde kurulmuş bir meclistir. Bu mecliste, ilk anayasamız olan 1921 Anayasası kabul edilmiş ve yasanın 1. maddesinde ülkenin yeni yönetim biçimi belirtilmişti. Bu maddede ise, egemenliğin hiçbir kayıt ve şarta bağlı olmaksızın millete ait olduğu yer almaktaydı. Ancak, yeni devletin ismi ve yönetim biçimi henüz belli değildi.

Takvimler, 1923 yılının Ekim ayının 25. gününü gösterdiğinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi adını taşıyan hükümet, istifa etmiş bulunmaktaydı. 28 Ekim tarihine kadar yeni bir hükümet kurulamaması üzerine, Mustafa Kemal Atatürk, çevresindeki arkadaşlarına bir çağrıda bulundu. Çankaya Köşkü’nde gerçekleşen bu çağrı, yarın Cumhuriyet’in ilan edileceği ile ilgiliydi.

28 Ekim’i, 29 Ekim’e bağlayan gece, Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü, 1921 Anayasası üzerinde çalışmalar yaptı. Bu çalışmalar doğrultusunda, 1921 Anayasası’na ülkenin yönetim biçiminin Cumhuriyet olduğu eklenmişti. Takvimler 29 Ekim’i gösterdiğinde ise, TBMM’de Cumhuriyet ilan edildi.

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı

29 Ekim günü, Cumhuriyet’in ilan edildiği yıl olan 1923’te henüz bayram olarak kabul edilmemişti. Ancak 1924 yılına gelindiğinde, 101 pare top ve özel program eşliğinde 29 Ekim’in kutlanmasına karar verildi. 1925 yılında ise, 29 Ekim günü, TBMM tarafından milli bayram olarak kabul edildi.

Yorum Yap

Yazar Hakkında

Yorum Yap